Prvi svetski rat

    Share

    Emperor
    Administrator
    Administrator

    Muški
    Number of posts : 600
    Age : 45
    Lokacija : Sirmium
    Posao/hobi : /
    Points : 189
    Reputation : 1
    Registration date : 30.09.2008

    Prvi svetski rat

    Počalji od Emperor taj Uto 02 Dec 2008, 18:20

    Prvi svetski rat je najveći oružani sukob u dotadašnjoj istoriji čovečanstva. Zato je sve do Drugog svetskog rata nazivan Veliki rat. Trajao je više od četiri godine i u njemu je učestvovalo 36 država sa oko 1,5 milijardom ljudi (tri četvrtine ondašnje svetske populacije). Oko 70 miliona ljudi bilo je pod oružjem. Poginulih je bilo između 10 i 21 milion, a ranjenih još više.



    Uzroci i povod za početak svetskog sukoba


    Povod za Prvi svetski rat bio je Sarajevski atentat ali su uzroci bili mnogo dublji. Krajem XIX i početkom XX veka postojala su dva velika vojno-politička saveza – Centralne sile i Antanta. Centralne sile – Austro-Ugarska i, pre svega, Nemačka – su težile novoj podeli sveta (pre svega kolonija) zbog čega su došle u sukob sa starim kolonijalnim silama, naročito sa Engleskom i Francuskom. Vremenom, odnosi između blokova su se zaoštrili što je dovelo do tzv. politike hladnog rata, a to je značilo stalnu trku u naoružavanju, česte krize i sporove među suprodtavljenim blokovima, izbijanje brojnih lokalnih ratova, špijunske afere, itd.
    Rat je lako mogao početi i pre 1914. jer je postojalo više političkih kriza i lokalnih ratova koje su mogle da posluže kao povod za početak svetskog sukoba – Prva marokanska kriza 1905-6, Druga marokanska kriza 1911, Aneksiona kriza 1908, itd. Do rata tada ipak nije došlo jer vojne pripreme članica Antante nisu bile okončane. Zato su one uspešno odlagale svetski sukob sve do 1914. Nemačka i Austro-Ugarska su nametnule svetu rat 1914. godine, znajući da su u tom trenutku vojnički najspremnije i da će je u roku od nekoliko godina njeni suparnici u snazi oružane sile dostići, možda čak i nadjačati.




    Zaraćeni blokovi

    Za više informacija videti Antanta i Centralne sile
    Prvi svetski rat je bio sukob dva imperijalistička bloka (Centralne sile i Antanta). I za jedan i za drugi blok ovo je rat osvajačkog karaktera. Centralne sile su nastojale da kroz ovaj rat izvrše novu podelu sveta, a sile Antante da odbrane stečene pozicije (prvenstveno kolonije) i da ih još više prošire. Za neke manje evropske države, članice Antantinog bloka, ovo je odbrambeni rat, dakle rat pravednog karaktera – za Belgiju, Srbiju, Crnu Goru itd


    Glavni ratni ciljevi Centralnih sila

    Nemačka je planirala da ratom nasilno oduzme kolonije od Francuske, Engleske i Belgije, a od Rusije Poljsku, Ukrajinu, Belorusiju i Pribaltik i tako uspostavi svoju dominaciju u svetu, dok je njena bliska saveznica Austro-Ugarska planirala da porazi Srbiju i nametne svoj dominantan položaj na celom Balkanskom poluostrvu.

    Glavni ratni ciljevi sila Antante
    Velika Britanija je planirala da ratom oduzme nemačke kolonije u Africi i Aziji i turske posede na Bliskom istoku (Palestinu, Irak i druge). Francuska je težila da učestvuje u podeli nemačkih kolonija u Africi, da povrati svoje pokrajine Alzas i Lorenu (izgubljene u Francusko-pruskom ratu 1870-1871) i da oduzme bogatu Sarsku oblast od Nemačke. Rusija je planirala da ratom zauzme pokrajne Galiciju i Bukovinu koje su bile u sastavu Austro-Ugarske, da uspostavi svoj dominantan položaj na Balkanu i da oduzme od Turske važne moreuze Bosfor i Dardanele i još neke teritorije na Kavkazu. Japan je planirao da zauzme nemačke dalekoistočne kolonije i uspostavi svoju dominaciju nad celim Dalekim istokom. Italija je planirala da zauzme pokrajnu Tirol koja je bila u sastavu Austro-Ugarske i još neke manje slovenačke i hrvatske teritorije.



    Planovi i strategije



    Grob srpskog vojnika
    Nemci su, prema ranije stvorenom planu, tzv. Šlifenov plan (nazvan po svom tvorcu nemačkom generalu-feldmaršalu Alfredu fon Šlifenu, koji je kasnije nešto izmenio general Helmut fon Moltke Mlađi) planirali rat na dva fronta. Plan je predviđao najpre ofanzivu i jaku koncentraciju nemačkih snaga na Zapadnom frontu (78 divizija), a defanzivu i slabu koncentraciju na Istočnom frontu (9 divizija). Upadom kroz Belgiju i severnu Francusku trebalo je za 6 do 8 nedelja uništiti francusku vojsku, zauzeti Pariz i tako diktirati uslove mira Francuzima. Posle toga sve nemačke snage trebale su u isto tako munjevitom pohodu poraziti Rusiju na istoku i prisiliti je na mir.
    Brzom intervencijom ruske vojske 1914. onemogućen je uspeh ovog nemačkog plana i omogućena je pobeda francuske vojske na Marni početkom septembra 1914, čime je srušena nemačka koncepcija i taktika vođenja munjevitog rata i brze i lake pobede.
    Najznačajniji frontovi

    Zapadni front

    Granice – Lijež – Antverpen – Veliko povlačenje – 1. Marna – 1. Ena – Trka ka moru – Nev Šapel – 2. Ipr – 2. Artoa – Kota 70 – 3. Artoa – Verden – Soma – Aras – Izbočina Vimi – 2. Ena – Pašendal – Kambraj – Prolećna ofanziva – 3. Ena – 2. Marna – Šato-Tjeri – Hamel – Sto dana
    Tokom rata najznačajniji frontovi (ratišta) bili su:
    Zapadni front – na kojem je nemačka vojska ratovala protiv francuske, britanske i belgijske vojske, od 1917. i američke
    Istočni front – gde su ratovali nemačka i austro-ugarska vojska protiv Rusa.
    Značajni frontovi u Evropi bili su još i:
    Italijanski front– koji je nastao ulaskom Italije u rat 1915. i tu su se Italijani borili protiv austro-ugarske vojske i
    Istočni front
    Staluponen – Gumbinen – Tanenberg – 1. Lavov – Krasnik – Mazurska jezera I – Pšemisl – Visla – Lođ – Bolimov – Mazurska jezera II – Gorlice-Tarnov – Varšava – jezero Naroč – Brusilovljeva ofanziva – Ofanziva Kerenskog
    Balkanski front (od 1915. Solunski front) – gde je Austro-Ugarska (od 1915. zajedno sa Bugarskom) ratovala protiv Srbije i njenih saveznika.
    Sa ulaskom Turske u rat nastali su i
    Kavkaski front – gde su se Rusi borili protiv Turaka
    Mesopotamski front u Iraku
    front na Galipolju i Dardanelima
    front u Palestini i Siriji – tu su zapadni saveznici ratovali protiv Turske.
    Borbe su bođene i u Africi, Aziji, na kopnu, kao i na moru.


    Strateške osobenosti Prvog svetskog rata

    Za Prvi svetski rat, posebno za borbe na Zapadnom frontu, bilo je karakteristično poziciono, rovovsko ratovanje – pozicioni rat je oblik vođenja rata koji nastaje kad nijedna od zaraćenih strana ne može da ostvari strategijsku ofanzivu, usled čega dolazi do zastoja u vođenju manevarskih operacija; frontovi se tada stabilizuju, a borbena dejstva ograničavaju se na lokalna iznurivanja i trošenje neprijateljskih snaga (suprotno pozicionom ratovanju je manevarsko ili pokretno ratovanje, karakteristično za Drugi svetski rat). Tokom čitavog rata na zapadu je ustanovljena linija od Severnog mora do Švajcarske koja se nije bitno pomerala i pored ogromnoih gubitaka na obe zaraćene strane.
    Rovovskom ratovanju predhodila je taktika munjevitog rata, sve do nemačkog poraza na Marni kada se front postepeno stabilizuje.
    Front je sa obe strane bio utvrđen dubokim rovovima opasanih bodljikavom žicom. Vojnici su, sem kratnih odsustava, sve vreme boravili u skloništima i rovovima, koji su posle kiše bili puni vode i blata.
    Bitke na frontovima imale su uglavnom isti tok: počinjale su artiljerijskom pripremom koja je često trajala nekoliko sati, a nekad i nekoliko dana. Granate su svojom razornom moći potpuno menjale prirodnu okolinu. Predeli su ostajali bez drveća, sasvim izrovani kraterima od eksplozija. Posle artiljerijske pripreme u juriš je kretala pešadija, koja je obično bila brzo zaustavljena mitraljeskom vatrom. Za nekoliko stotina metara ili nekoliko kilometara napredovanja ginulo je često na desetine hiljada vojnika.
    Rovovi na Istočnom frontu uglavnom nisu bili tako dobro utvrđeni kao na Zapadnom, pa zato za Istočni front nije bilo toliko karakteristično poziciono ratovanje.
    Za Prvi svetski rat je karakteristično i stalno usavršavanje i razvijanje novih borbenih sredstava, te je u toku rata prvi put masovno upotrebljeno hemijsko oružje (bojni otrovi) i krajem rata i tenkovi kao potpuno novo borbeno sredstvo!

    Prvi svetski rat-Solunski front (kraj rata) - Hronologija


    - Austro-Ugarska,Nemačka i Bugarska napadaju Srbiju krajem 1915. god. i okupiraju je.
    - Srpska vojska je posle otpora prinuđena na povlačenje
    - Bugarska sprečava povlačenje preko Makedonije
    - Srpska vojska se povlači preko Albanije do Jadranskog mora
    - Saveznici prebacuju vojsku na ostrvo Krf (Grčka) i u Bizertu (Tunis)
    - Ostrvo Vido („plava grobnica“)
    - Srpska vojska se oporavlja na Krfu,godine pobede
    - Krajem 1916. god vojska se prebacuje na solunski front
    - Bitke na Solunskom frontu vode se od 1916-1918 god
    - U borbama učestvuje i saveznička vojska
    - Poznata bitka na Kajmakčalanu, septembra 1916. god.
    - Solunski front je probijen 1918. god
    - Srbija i Crna Gora su oslobođene krajem 1918 god
    - 45 dana posle proboja fronta srpska vojska stiže u Beograd
    - Austro-Ugarska i Nemačka su položile oružje
    - Zejtinilik u Solunu (Grčka)je vojno groblje gde su sahranjeni srpski vojnici-heroji (7441 vojnik)

    Najznačajnije bitke

    1914.


    Srpski oficiri
    Istočni front:
    Istočno-pruska ofanziva
    Bitka kod Tanenberga
    Prva bitka kod Mazurskih jezera
    Varšavsko-ivangorodska operacija
    Galicijska operacija
    opsada Pšemisla
    Zapadni front:
    Bitka kod Sent-Kantena
    Bitka kod Giza
    Bitka na Marni (prva)
    Balkanski front:
    Cerska bitka
    Kolubarska bitka (Bitka na Drini)
    [uredi]1915.
    Istočni front:
    Karpatska operacija
    Bitka kod Bolimuva
    Bitka kod Gorlica
    Zapadni front:
    Bitka kod Ipra
    Galipoljski front:
    Galipoljsko-dardanelska operacija
    Balkanski front:
    Treća austrijska ofanziva na Srbiju


    _________________



      Sada je Pet 20 Jan 2017, 16:50